Home page
Send mail
Forward
Back


       Abunə


BİZİM LAYİHƏLƏR









İNFORMASİYA BURAHIŞLARI

İnformasiya vərəqləri - gender nəzəriyyələrini, ictimai həyatın müxtəlif sahələrində gender münasibətlərinin müzakirə problemlərini işıqlandıran xüsusi buraxılışlardır (çap analoqu bölgələrdə yayılmışdır). Nəşrlərdə tədqiqatçılar haqda məlumatı AGİM -in məsləhətçiləri hazırlamışlar.




TƏDQİQATLAR

Bölmədə 1998-ci ildən indiki dövrə kimi Azərbaycan müəllifləri tərəfindən keçirilmiş gender tədqiqatları təqdim edilmişdir.




QAYNAR XƏTT

Təqdim edilmiş ünvanlardan hüquqi, psixoloji və tibbi yardım almaq olar.

YARDIM FORMALARI

Böhran mərkəzi:
t: 4943376
wcc@online.az


Hüquqi məsləhət, psixoloji bərpa edilmə, psixiatr, nevropotoloqun məsləhətləri.

MHAIDS Azerbaijan:
t: 5106614 mhaids@initiative.az


psixoloji bərpa edilmə, psixiatr, nevropotoloqun məsləhətləri

Elmi-tədqiqat Mərkəzi "AREAT"
t: 438 15 77:

areat@azeronline.com

nikah qeydiyyatı zamanı ailədə iqtisadi zorakılığın qarşısını alan tədbirlər kimi, nikah müqaviləsinin bağlanmasının mümkünlüyünə dair məsləhətlər

LTD "Law and Order"
t: (050) 341 06 60
law_order@gender-az.org


hüquqi məsləhət, məhkəmə iddialarının tərtibi, məhkəməyə qədər sənədlərin hazırlanması, ictimai müdafiəçi (ittihamçı) sifətində məhkəmə iclaslarında iştirak

"Təmiz dünya" vətəndaş hüquqları uğrunda sosial birlik
t: 497 10 58


Trafik qurbanlarına dəstək və trafik qurbanlarına sığınacağın verilməsi. Sığınacağın yeri ciddi surətdə məxfidir, onun yerini ancaq işçilər bilir. Qurbanlar və sığınacaq haqda informasiya gizli saxlanılır. Qurban, oraya düşəndən rəsmi hakimiyyətin icazəsinə kimi daima sığınacağın ərazisində yaşayır. Verilmiş informasiya KİV-lərdə dərc edilmir.




SƏS VERMƏ

“Azərbaycan Respublikasında gender bərabərliyi haqda” Qanunla tanışsınızmı?
Bəli
Yox

  


AİLƏ VƏZİFƏLƏRİ NƏDİR?


156 №- li Konvensiyaya uyğun olaraq, ailə vəzifələri dedikdə, "öhdədə olan uşaqlara" və "digər yaxın qohumlara - həqiqətən qulluğa və yardıma ehtiyacı olan ailə üzvlərinə" olan münasibətdəki vəzifələr başa düşülür. Bu anlayış altına məhz hansı şəxslərin düşdüyünü hər bir ölkə sərbəst şəkildə müəyyən edir, çünki "ailə" və "ailə vəzifələri anlayışları konkret milli kontekstdən və yerli şəraitdən asılı olaraq fərqli şərh oluna bilər. Bununla belə, 156 №- li Konvensiya öz təsirini müəyyən bir işçinin öhdəsində olan uşaqlara, xəstələrə və ahıllara da şamil edir. Təsərrüfat işləri də ailə vəzifələrinin bir hissəsi kimi nəzərdə tutulur.

BƏT-in digər konvensiyası - Analığın mühafizəsi haqqında 183 №-li Konvensiya (2000) - və onu tamamlayan 191 №-li Tövsiya işləyən qadınlara özlərinin reproduktiv və istehsalat funksiyalarını müvəffəqiyyətlə uzlaşdırmaq imkanı verilməsinə və məşğulluq sahəsində onların reproduktiv rollarına görə onlara qarşı qeyri-bərabər münasibətə yol verilməməsinə yönəldilmişdir. Bu, hamiləlik və körpənin döşlə qidalandırılması dövründə sağlamlığın müdafiə olunmasını, uşağın doğulması ilə bağlı məzuniyyətin və müavinətlərin verilməsini özündə birləşdirir.

BƏT-in analığın mühafizəsi ilə bağlı əvvəlki Konvensiyalarından (№ 3 (1919-cu il) və № 103 (1952-ci il)) fərqli olaraq, 183 №-li 2000-ci il tarixli Konvensiya işin növündən, müəssisənin tipindən və kontrakt münasibətlərindən asılı olmayaraq, adətən heç bir sosial zəmanət şamil edilməyən asılı əməyin (məsələn, ev qulluqçusu) qeyri-tipik formaları da daxil olmaqla, formal və qeyri-formal iqtisadiyyatda məşğul olan və muzdla işləyən bütün qadınlara öz təsirini şamil edir. 183 №-li Konvensiya hamiləlik və doğuş üzrə məcburi minimal məzuniyyətin müddətini 14 həftəyə qədər artırır və beləliklə də dünya miqyasında böyük sayda işləyən qadınların və onların uşaqlarının sağlamlığının və rifahlarının mühafizəsini təmin edir.

156 və 183 №-li Konvensiyaların və onların tövsiyələrinin tətbiqinin işçilər üçün faydaları göz qabağındadır: bu, stabil əmək haqqını və peşəkarlıq səviyyəsinin artım perspektivini saxlamaqla, öz şəxsi həyatını mükəmməl təşkil etmək imkanı deməkdir.

Xidməti və ailə vəzifələrinin uzlaşdırılması siyasətinin tətbiqindən işəgötürənlər üçün hasil olan fayda ilk baxışdan o qədər də aydın görünmür. Çox vaxt ailə vəzifəli şəxslər üçün yaradılan əlverişli şərait müəyyən inzibati qərarların qəbul olunmasını və bir sıra əlavə xərc tələb edir. Buna baxmayaraq, bu xərclər onların uzunmüddətli planda müsbət səmərəsini və faydalı iş əmsalını düzgün qiymətləndirə bilməyən işəgötürənin çəkdiyi itkilərlə müqayisə edilməzdir. Ailə vəzifələrini işi ilə harmonik şəkildə birləşdirmək imkanı olan işçi öz işindən məmnunluq hissi duyacaq, böyük loyallıq və əməkdaşlığa hazır olduğunu nümayiş etdirəcəkdir.

Konkret mədəniyyət, milli ənənələr və dəyərlər şəraitində ailənin maraqlarının nəzərə alınması və müəssisənin rəqabətə davamlılığının təmin edilməsi üçün dövlət, işəgötürənlər və həmkarlar ittifaqları arasında üçtərəfli dialoqun aparılması, həmçinin bir sıra maraqlı tərəflərlə əməkdaşlıq çox vacibdir. Hökumət tərəfindən bu, uşaqlara və qocalara qulluq üzrə xidmətin inkişaf etdirilməsi, məktəbəqədər uşaq müəssisələri şəbəkəsinin yaradılması, məişət və sosial xidmət sahələrinin təkmilləşdirilməsi ola bilər.

İşəgötürənlər və həmkərlar ittifaqları tərəfindən bu, əmək və məşğulluq şəraitinin ailə vəzifələri ilə uzlaşdırılması (məsələn, məzuniyyətin, iş gününün uzunluğu və s.), yəni ailənin maraqları nəzərə alınmaqla, iş yerlərinin təşkili ola bilər. Bunu kollektiv müqavilələr və yaxud da müəssisələr səviyyəsində müvafiq idarəetmə praktikası vasitəsilə etmək olar.

Bu, hamıya sərfəlidir...

Ailənin maraq və ehtiyaclarını nəzərdə tutan siyasət həm müəssisələrə, həm də işçilərə qarşılıqlı fayda gətirir. Bəzi tədbirlər işəgötürəndən ciddi xərclər tələb edir, lakin daha az xərc tələb edən təşəbbüslər belə - məsələn, döşlə qidalandırılan körpələr üçün xüsusi otağın ayrılması, tətil vaxtı administrasiya tərəfindən ayrılmış yerlərdə uşaqların saxlanılmasına icazənin verilməsi kimi tədbirlər - ən müsbət şəkildə personalın əməyinin məhsuldarlığına və işgüzar fəaliyyətinin nəticələrinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərməyə qadirdir.

... və hər kəsdən əvvəl cavanlara

Əmək bazarına ilk çıxış əksər hallarda ailənin yaranması ilə üst-üstə düşür.

Bir qayda olaraq, nikahların böyük hissəsi 20-25 yaşlarında bağlanılır ki, bu da ailə vəzifələrinin olmasını nəzərdə tutur.

Həm şəhər, həm də kənd yerlərində qadınlar əsasən 20-dən 29 yaşa qədər olan dövrdə daha çox sayda uşaq dünyaya gətirirlər.

Məhz gənclərdə uşaqlara və yaşlı valideynlərə qulluq etmək zərurəti yaranır.

Əmək və məşğulluq sahəsində gənclərə qarşı ayrı-seçkilik, xüsusilə də keçid iqtisadiyyatı dövrünü yaşayan ölkələrin əmək bazarının əsas problemlərindən biridir. İkili - həm cinsi, həm də yaş əlamətlərinə görə ayrı-seçkiliyə məruz qalan gənc qadınlar isə daha ağır vəziyyətdədirlər. Bir tərəfdən, təcrübə və peşə vərdişlərinin çatışmazlığından əziyyət çəkir, digər tərəfdən, onların qarşısında perspektivdə ailə qurmaq, uşaqların doğulması və ailə vəzifələrinin meydana gəlməsi məsələləri durur. Qadının hamiləlik məzuniyyətinə getməsi işəgötürəndən istehsalatdakı iş ritmini saxlamaq üçün əlavə səylərin göstərilməsini tələb edə bilər. Çox vaxt belə olur ki, ailə uşağı məktəbəqədər uşaq müəssisəsinə düzəldə bilmir (müxtəlif səbəblər üzündən) və qadın hamiləlik məzuniyyətindən sonra işə qayıtmır. Beləliklə, xeyli sayda gənc qadın öz karyerasını müvəffəqiyyətlə inkişaf etdirmək imkanını itirir.

Ailə həyatına qatılmaq, uşaqlara və qohumlara qayğı göstərmək xeyli sayda gənc qadın üçün məcburi seçim olduğu halda, gənc kişilərdən ötrü isə gənc ailəni saxlamaq üçün çox hallarda ixtisas tələb etməyən azmaaşlı işdə çalışmaq məcburidir, (ümumiyyətlə, bu cür seçim gənc qadınlar üçün də səciyyəvidir). Bu halda peşə inkişafı mümkün deyil: gənc atalar ya lazımi səviyyədə və həcmdə təhsil almaq imkanına malik olmurlar, yaxud da ixtisası üzrə işləməyərək, ali təhsil müəssisələrində əvvəllər aldıqları ixtisas səviyyəsini itirirlər.

Mənfi nəticələrin siyahısını yoxsulluğun artması, gender qeyri-bərabərliyinin güclənməsi, uşaqların təhsil almaq imkanlarının azalması və s. halları daxil etməklə davam etdirmək olar.

Beləliklə, xidməti və ailə vəzifələrinin müvəffəqiyyətlə uzlaşdırılması qadınlar və kişilər üçün ləyaqətli məşğulluğun rəhnidir. Bunu milli qanunvericiliklərini və praktikalarını BƏT-in ailə vəzifələri olan işçilər haqqında 156 №-li və analığın mühafizəsi haqqinda 183 №-li  Konvensiyalarına uyğunlaşdıraraq, "iş və ailə" münaqişələrinin səmərəli həlli yollarını tapan bir çox ölkələrin təcrübəsi təsdiq edir. Öz növbəsində, işəgötürənlər və həmkarlar ittifaqları konkret müəssisələrdə ailə vəzifəli işçiləri üçün çox şeylər edə bilərlər.

 

www.gender-az.org

SAYTIN XƏBƏRLƏRİ

"Gender və din"/"Məqalələr" bölməsində Elşad Mirinin kitabları təqdim edilmişdir:
- İslam dini zorakılığı qadağan edir
- İslamda qadın-kişi bərabərliyi
- İslamda qadının ictimai həyatdakı rolu
- İslamda ailə həyatı




VİRTUAL MUZEY

XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda qadınların ictimai fəallığının gözəl nümunələri mövcuddur. Azərbaycanda qadın fəallığı, öz yolunu maarifçilik və xeyriyyəçilik ideyalarının yayılmasından başlayaraq, əlbəttə, hər bir ölkədə mədəni, dini, milli ənənələrlə formalaşdırılan spesifik cizgilərinə malik idi. Toplanmış informasiya, şübhəsiz, qadın və gender problemləri sahəsində işləyən müəllimlər, tarixçilər və tədqiqatçılar üçün yardımçı material olacaq. Onlar bu nadir sənədlərdən tarixi istinadlar, vizual və şifahi şəhadət şəklində istifadə etmək imkanı əldə edəcəklər.




AVROPA QADIN TEZAURUSU

Avropa Qadın Tezaurusu - məlumatlar bankında, İnternetdə, qadın kitabxanalarında, sənəd mərkəzlərində və arxivlərdə "qadın" informasiyasının təyin edilməsi və axtarışı üçün professional vasitədir. Tezaurusda 2087 termin var. Tezaurusun Azərbaycan versiyasına bizim cəmiyyətin sosial-siyasi reallıqlarını, milli mədəniyyətimizi və islam mədəniyyətini əks etdirən 589 terminlər daxil edilmişdir.




GENDER DİREKTORİYASI

Gender direktoriyası - qadın və gender məsələlərinə cəlb edilmiş bütün milli strukturlar üzrə verilənlər bankıdır: dövlət strukturları, milli parlament, biznes sektoru, KİV-lər, beynəlxalq təşkilatlar, diplomatik korpuslar, hüquq müdafiəçiləri, yazıçılar, şairlər, rəssamlar və s. Diqqət: direktoriya linklər vasitəsilə qadın QHT-lərin verilənlər bazası, gender layihələrini yerinə yetirən QHT-lərin verilənlər bankı, gender fənləri üzrə tədqiqatçıların və müəllimlərin verilənlər bankı ilə əlaqədardır.




AİLƏ, QADIN VƏ UŞAQ PROBLEMLƏRI ÜZRƏ DÖVLƏT KOMİTƏSİ

Azərbaycan Prezidenti İ.Əliyevin təşəbbüsü ilə 2006-cı il fevralın 6-da Ailə, Qadın və Uşaq problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yaradılmışdır. Dövlət Komitəsinin sədri Bakı Dövlət Universitetinin professoru, siyasət elmləri doktoru Hicran Hüseynovadır.




QADIN HÜQUQLARINA DAİR MİLLİ SƏNƏDLƏR

Bölmədə kişilər və qadınlar arasında bərabərliyin əldə olunmasına, qadınların vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına və qadın hüquqlarının müdafiəsinə dair milli sənədlər təqdim edilmişdir.




QADIN HÜQUQLARINA DAİR BEYNƏLXALQ SƏNƏDLƏR

Bölmədə kişilər və qadınlar arasında bərabərliyin əldə olunmasına, qadınların vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına və qadın hüquqlarının müdafiəsinə dair beynəlxalq sənədlər təqdim edilmişdir.




QADIN QHT-LƏRİN VERİLƏNLƏR BAZASI

Verilənlər bazasına rəsmi surətdə qeydə alınmış və qeydə alınmamış təşkilatlar, qadın qrupları daxildir. Diqqət: ölkədə dəqiq profilli QHT-lər yoxdur, ona görə də informasiyanın dolğunluğu üçün axtarışı bir neçə açar sözlər üzrə aparmaq tövsiyə olunur.




GENDER LAYİHƏLƏRİNİ YERİNƏ YETİRƏN QHT-LƏRİN VERİLƏNLƏR BAZASI

Verilənlər bazası 1998-2007-ci illər üzrə gender problemlərinə dair beynəlxalq və milli layihələr haqda informasiya təqdim edir. Axtarış həm tematik açar sözlər, həm də QHT-lərin adı üzrə həyata keçirilir.






Human Rights in the XXI Century - Azerbaijan
















Regional Initiative of Women's Groups for Promoting ICT as a Strategic Tool for Social Transformation




     Sayt «Açıq Cəmiyyət» İnstitutu - Yardım Fondu tərəfindən hazırlanıb